PROJEKAT GIS BAZA VASKULARNE FLORE REPUBLIKE SRSPKE

Kada se govori o forističkom diverzitetu, Bosna i Hercegovina, zajedno sa Republikom Srpskom spadaju u najbogatija područja u Evropi. Globalni standardi u zaštiti prirode zahtijevaju postojanje standardizovanih i georeferenciranih baza podataka o biodiverzitetu kao dio integrisanog informacionog sistema, kako bi se omogućila razmjena informacija i monitoring vrsta i staništa. Ovo je takođe predviđeno i nacionalnom legislativom Republike Srpske u oblasti zaštite prirode, šumarstva itd.

Ipak, iako je flora BiH intenzivno proučavana u posljednjih 150 godina, do sada nije postojala ček lista vrsta, a tim prije ni precizna i sveobuhvatna baza o rasprostranjenju vrsta. Ovo je bio i glavni motiv za prvu fazu projekta "GIS baza vaskularne flore Republike Srpske" koja je rađena 2011. godine i iznjedrila web GIS aplikaciju sa prostornim informacijama o vaskularnim biljkama Republike Srpske, koje su prikupljene iz najobimnije monografije o flori BiH (Beck-Manageta G. 1903-1983: Flora Bosne i Hercegovine).

U ovoj, prvoj, fazi projekta prikupljeno je 58026 podataka o nalazima biljnih vrsta u BiH (20447 nalaza za 2330 taksona na nivou vrste i podvrste za RS).

U drugoj fazi, koja je trajala tokom 2017-2018. godine, prikupljani su podaci iz objavljenih i neobjavljenih fitocenoloških snimaka. Digitalizovano je oko 6000 snimaka, od čega je 2810 georeferencirano i uneseno u PostgreSQL bazu podataka. Na ovaj način prikupljeno je ukupno 49390 novih prostornih podataka o flori Republike Srpske, što zajedno sa rezultatima iz 2011. čini ukupno 69837 nalaza.

Programiranje web aplikacije je rađeno u programskom jeziku Python, dok je baza podataka programirana u RDBMS-u PostgreSQL. Struktura baze je usklađena sa Darwin Core standardom. Nomenklatura i taksonomija prate globalnu bazu podataka GBIF (Global Biodiversity Information Facility).

Jedan od glavnih rezultata je prva ček lista vaskularne flore Republike Srpske. Sastoji se od 2683 taksona (na nivou vrste i podvrste), svrstanih u 705 rodova, 122 familije i 45 redova. Naša gruba procjena je da ovaj broj predstavlja ne više od 80% ukupne vaskularne flore RS. Takođe, prema našim procjenama, od početka rada na prikupljanju podataka o flori RS, 2011. godine, uspjeli smo da prikupimo, obradimo i unesemo u bazu samo oko 50% podataka o vaskularnoj flori i njenom rasprostranjenju u Republici Srpskoj.

Drugu fazu projekta je podržalo Ministarstvo nauke i tehnologije u Vladi Republike Srpske, grant "19/6-020/961-53/15".

Treću fazu projekta podržalo je Ministarstvo za naučnotehnološki razvoj, visoko obrazovanje i informaciono društvo Republike Srpske, grant "19/6-020/961-44/18".

Pored toga, Društvo za zaštitu prirodnog nasljeđa - Arbor Magna je u periodu 2019-2020, u sklopu projekta "Razvoj Modula zaštićenih područja sa geoprostornom funkcionalnošću i taksonomskom komponentom u okviru Informacionih sistema zaštite prirode Republike Srpske i Federacije Bosne i Hercegovine" koji je finansiralo njemačko Savezno ministarstvo za ekonomsku saradnju i razvoj (BMZ), a implementirala Njemačka agencija za međunarodnu saradnju (Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH.), izvodilo aktivnosti na unapređenju Informacionih sistema zaštite prirode Republike Srpske i Federacije BiH. Jedna od aktivnosti bila je finansijska podrška implementaciji projekta "GIS baza vaskularne flore Republike Srpske - 3. faza", što se uglavnom odnosilo na programiranje prostorne komponente aplikacije što je kao rezultat dalo dinamičke karte rasprostranjenja svake vrste u RS na MGRS kvadratnoj mreži 10x10 km.

GIS bazu Flora Srpske je izradio tim sa Šumarskog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci.

Znak Vlade RS Logo Šumarskog fakulteta Logo Šumarskog fakulteta GIZ logo